Mặt sau mỗi hộp mỹ phẩm luôn có một đoạn chữ nhỏ li ti, dày đặc những cái tên khó đọc. Ethylhexyl methoxycinnamate. Cetearyl alcohol. Phenoxyethanol. Phần lớn người mua chỉ lướt qua rồi bỏ qua, quyết định mua hàng dựa vào bao bì đẹp hay lời quảng cáo hấp dẫn hơn. Cách đọc bảng thành phần mỹ phẩm thực ra không đòi hỏi bằng cấp hóa học nào cả. Chỉ cần nắm được vài nguyên tắc cơ bản, bất kỳ ai cũng có thể tự đánh giá một sản phẩm có phù hợp với mình hay không, trước khi bỏ tiền ra mua.
Vì sao nên dành vài phút đọc bảng thành phần trước khi mua
Quảng cáo có thể nói rất hay. Nhưng bảng thành phần mới là nơi phản ánh chính xác nhất sản phẩm thực sự chứa gì. Một lọ serum ghi “chiết xuất vitamin C” trên bao bì, nhưng nếu tên khoa học của vitamin C nằm ở gần cuối danh sách, nồng độ thực tế có thể chỉ ở mức tượng trưng, không đủ để tạo ra hiệu quả như mong đợi. Biết cách đọc bảng thành phần mỹ phẩm giúp người dùng tránh được kiểu quảng cáo này, đồng thời nhận ra sớm những thành phần có nguy cơ gây kích ứng với làn da của riêng mình.
Quy tắc thứ tự, nền tảng quan trọng nhất cần nắm
Theo quy định chung áp dụng ở hầu hết các quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, các thành phần trong mỹ phẩm phải được liệt kê theo thứ tự giảm dần về nồng độ.
Nhóm đầu bảng quyết định phần lớn công thức
Từ 5 đến 7 thành phần đầu tiên thường chiếm phần lớn khối lượng sản phẩm, có thể lên đến 80% hoặc hơn. Đây là nhóm cần quan sát kỹ nhất. Nếu một sản phẩm quảng cáo công dụng dưỡng ẩm sâu nhưng nước lại là thành phần duy nhất đứng đầu bảng, còn các chất dưỡng ẩm thực sự nằm tận giữa hoặc cuối danh sách, khả năng cao hiệu quả sẽ không như lời quảng cáo.
Nhóm cuối bảng thường chỉ đóng vai trò hỗ trợ
Các thành phần có nồng độ dưới 1%, ví dụ chất tạo mùi, chất bảo quản, chất tạo màu, không bắt buộc phải xếp đúng theo thứ tự nồng độ. Nhóm này thường nằm ở cuối bảng. Việc một thành phần hoạt tính nằm quá sâu trong danh sách, gần với nhóm này, thường là dấu hiệu cho thấy nồng độ của nó khá thấp, dù tên gọi nghe có vẻ ấn tượng trên bao bì.
Một vài thuật ngữ và ký hiệu hay gặp khi đọc bảng thành phần
Tên khoa học nhìn có vẻ đáng sợ, nhưng phần lớn chỉ là cách gọi chuẩn quốc tế của những thứ rất quen thuộc.
Tên khoa học không đáng sợ như vẻ ngoài của nó
Muối ăn trong mỹ phẩm được ghi là sodium chloride. Dầu argan được ghi là argania spinosa kernel oil. Đây là hệ thống danh pháp quốc tế mang tên INCI, được áp dụng thống nhất trên toàn cầu để đảm bảo người tiêu dùng ở bất kỳ đâu cũng nhận diện được cùng một chất, dù nhãn hàng khác nhau. Không cần thuộc lòng, chỉ cần tra cứu nhanh bằng điện thoại khi gặp một cái tên lạ là đủ.
Vài ký hiệu liên quan đến hạn dùng và bảo quản
Bên cạnh bảng thành phần, một số bao bì còn có ký hiệu hình chiếc hũ mở nắp kèm theo số và chữ M, thể hiện thời gian nên dùng hết sau khi mở nắp, thường là 6 hoặc 12 tháng tùy loại sản phẩm. Ký hiệu này quan trọng không kém bảng thành phần, vì nó cho biết sản phẩm còn giữ được hiệu quả trong bao lâu sau khi đã tiếp xúc với không khí.
Những nhóm thành phần nên cân nhắc kỹ trước khi dùng
Không phải thành phần nào có tên khó đọc cũng gây hại. Nhưng có vài nhóm cần lưu ý hơn, tùy theo tình trạng da của mỗi người.
Nhóm dễ gây kích ứng với da nhạy cảm
Cồn khô, tức các loại alcohol bay hơi nhanh như alcohol denat, có thể khiến da nhạy cảm bị châm chích hoặc khô căng nếu nồng độ cao. Hương liệu tổng hợp, ghi chung là fragrance hoặc parfum, cũng là nhóm dễ gây dị ứng ở những người có cơ địa nhạy cảm, dù với đa số người dùng vẫn hoàn toàn an toàn.
Nhóm chất bảo quản thường gây tranh cãi
Paraben từng bị nhiều người e ngại, dù các cơ quan quản lý ở nhiều quốc gia vẫn cho phép sử dụng ở nồng độ an toàn. Thực tế, thiếu chất bảo quản mới là vấn đề đáng lo hơn, vì sản phẩm không có chất bảo quản phù hợp dễ nhiễm khuẩn chỉ sau vài lần mở nắp. Việc cân nhắc dùng hay không nên dựa trên tình trạng da cá nhân, thay vì phản ứng theo tâm lý đám đông.
Thử áp dụng vào một bảng thành phần thực tế
Giả sử bạn cầm trên tay một lọ kem dưỡng ghi thứ tự thành phần như sau: nước, glycerin, dầu jojoba, niacinamide, chiết xuất trà xanh, phenoxyethanol, hương liệu. Áp dụng quy tắc thứ tự, có thể nhận ra ngay nước và glycerin chiếm phần lớn công thức, đóng vai trò cấp ẩm cơ bản. Dầu jojoba và niacinamide nằm ở vị trí giữa, cho thấy đây là các hoạt chất chăm sóc da chính nhưng ở mức nồng độ vừa phải, không quá đậm đặc. Phenoxyethanol là chất bảo quản, còn hương liệu đứng cuối cùng, đúng như quy luật thường thấy với nhóm phụ gia. Chỉ với vài giây quan sát thứ tự, người dùng đã có thể hình dung khá rõ sản phẩm này thiên về dưỡng ẩm nhẹ nhàng, phù hợp dùng hàng ngày hơn là điều trị chuyên sâu.
Xem thêm: Các thành phần hàng đầu trong kem dưỡng ẩm toàn thân giúp làn da ngày càng mềm mịn
Áp dụng ngay với sản phẩm có bảng thành phần rõ ràng
Học cách đọc bảng thành phần mỹ phẩm sẽ hữu ích hơn nhiều khi được áp dụng thực tế với những sản phẩm minh bạch về công thức. Kem chống nắng vật lý Karmel Sunscreen công bố rõ các thành phần chính như dầu cám gạo, chiết xuất cam thảo, chiết xuất dâu tằm cùng titanium dioxide, giúp người dùng dễ dàng đối chiếu và hiểu rõ mình đang thoa gì lên da mỗi ngày.
Đọc bảng thành phần không cần phải hoàn hảo ngay từ lần đầu. Chỉ cần bắt đầu từ vài thành phần đầu bảng, dần dần thói quen này sẽ giúp việc chọn mỹ phẩm trở nên chủ động và tự tin hơn rất nhiều. Bạn có thể tham khảo thêm các sản phẩm có bảng thành phần minh bạch tại Karmel để bắt đầu xây dựng thói quen tiêu dùng thông minh này.